Trong nhiều năm, khi nhắc đến trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế, phần lớn mọi người thường nghĩ đến robot phẫu thuật, chẩn đoán hình ảnh hay những công nghệ rất phức tạp.
Nhưng một bước đi mới của Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) cho thấy một cách tiếp cận rất khác: AI không bắt đầu bằng việc thay thế bác sĩ, mà bắt đầu bằng việc giúp người dân lựa chọn đúng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay từ bước đầu tiên.
Điều gì đang diễn ra tại Anh?
NHS đang triển khai một công cụ AI tích hợp trong ứng dụng chính thức của mình.
Khi người dân có vấn đề về sức khỏe, thay vì phải tự quyết định nên gọi bác sĩ, đến nhà thuốc hay vào khoa cấp cứu, họ chỉ cần trả lời một số câu hỏi về triệu chứng.
Dựa trên câu trả lời, AI sẽ đánh giá và gợi ý hướng xử lý phù hợp, chẳng hạn:
- Đặt lịch khám bác sĩ gia đình (GP).
- Đến nhà thuốc.
- Đến khoa cấp cứu nếu có dấu hiệu nguy hiểm.
- Đến dịch vụ chăm sóc cộng đồng.
- Hoặc tự chăm sóc tại nhà nếu phù hợp.
Điều quan trọng là AI không đưa ra chẩn đoán cuối cùng. AI chỉ đóng vai trò định hướng và phân luồng, giúp người bệnh tiếp cận đúng dịch vụ nhanh hơn.
Vì sao đây là một thay đổi lớn?
Trong nhiều hệ thống y tế, bao gồm cả Việt Nam, người dân thường gặp ba khó khăn:
- Không biết nên bắt đầu từ đâu.
- Không biết lựa chọn dịch vụ nào phù hợp.
- Đến bệnh viện khi chưa cần thiết hoặc ngược lại, trì hoãn khi cần được can thiệp sớm.
Điều đó làm tăng chi phí, kéo dài thời gian chờ và tạo áp lực cho hệ thống y tế.
NHS đang sử dụng AI để giải quyết chính “nút thắt” này. Thử nghiệm ban đầu tại Sussex cho thấy số người phải xếp hàng gọi điện đặt lịch khám đã giảm khoảng 29%, giúp nhân viên y tế có thêm thời gian tập trung vào những trường hợp thực sự cần hỗ trợ.
Bài học cho hệ sinh thái sức khỏe số
Theo mình, giá trị lớn nhất của AI trong y tế không nằm ở việc trả lời mọi câu hỏi.
Giá trị lớn nhất là giúp mỗi người đi đúng hành trình chăm sóc sức khỏe.
Thay vì hỏi:
“AI thông minh đến đâu?”
Có lẽ chúng ta nên hỏi:
“AI có giúp người dân đưa ra quyết định đúng hơn không?”
Đó mới là thước đo của một nền tảng chăm sóc sức khỏe hiện đại.
TNA Med có thể học được gì?
Nếu xây dựng một hệ sinh thái sức khỏe số, chúng tôi không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm hoặc dịch vụ.
Một nền tảng thực sự có giá trị cần trở thành người đồng hành sức khỏe.
Ví dụ:
Một người dùng chia sẻ rằng họ thường xuyên đau vai gáy và mất ngủ.
Thay vì chỉ hiển thị danh sách sản phẩm, hệ thống có thể, chúng tôi sẽ
- Hỏi thêm về độ tuổi, nghề nghiệp và mức độ đau.
- Đánh giá sơ bộ nguy cơ.
- Gợi ý chương trình chăm sóc phù hợp.
- Kết nối với chuyên gia khi cần.
- Theo dõi quá trình cải thiện theo thời gian.
Khi đó, AI không thay thế bác sĩ hay chuyên gia. AI giúp người dùng đến đúng người, đúng dịch vụ và đúng thời điểm.
AI cần đi cùng với niềm tin
Bên cạnh cơ hội, NHS và nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng AI trong y tế chỉ thành công khi đi kèm với ba nguyên tắc:
- Minh bạch trong cách sử dụng AI.
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
- Luôn có sự giám sát của con người đối với các quyết định quan trọng.
Đây cũng là điều mọi nền tảng sức khỏe số cần đặt lên hàng đầu.
Kết luận
Có một câu nói mình rất tâm đắc:
“Công nghệ tốt không phải là công nghệ làm được nhiều việc nhất, mà là công nghệ giúp con người đưa ra quyết định tốt hơn.”
AI sẽ không thay thế bác sĩ.
AI cũng không thay thế sự quan tâm của con người.
Nhưng AI có thể giúp hàng triệu người tiếp cận đúng dịch vụ, đúng thời điểm và chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của chính mình.
Đó cũng là định hướng mà Medifarm mong muốn theo đuổi: xây dựng một hệ sinh thái sức khỏe số, nơi công nghệ không thay thế con người, mà giúp mỗi người sống khỏe hơn, chủ động hơn và kết nối với đúng nguồn lực chăm sóc sức khỏe khi cần.
